DHEA, czyli dehydroepiandrosteron


 



Wzór strukturalny DHEA

 

DHEA, czyli dehydroepiandrosteron, 17-ketosteroid wytwarzany w strefie siatkowatej (zona reticularis) kory nadnerczy cortex glandulae suprarenalis. Należy do substancji wybitnie wpływających na aktywność psychiczną i  wydolność intelektualną człowieka.

DHEA działa anabolicznie, zwiększa retencję azotu w ustroju, nasila procesy syntezy białek, wywołuje maskulinizację. DHEA pobudza wzrost włosów na ciele, zwiększa wydzielanie łoju, zwiększa grubość skóry.

Dehydroepiandrosteron działa androgennie (wzmaga rozwój cech męskich). Jest wydalany w moczu w ilości 25-30 mg/dobę. Produkcja i uwalanianie DHEA są wzmagane przez ACTH (adenokortykotropinę przysadkową). Kortyzon i kortyzol hamują uwalnianie DHEA.

Nadczynność strefy siatkowatej nadnerczy i tym samym nadmiar DHEA powoduje u dzieci i młodzieży przedwczesne dojrzewanie płciowe, zwiększenie masy mięśni i przedwczesne skostnienie chrząstki nasadowej (wzrostowej), a także pogrubienie kości.

U dziewcząt i młodych kobiet pojawia się owłosienie typu męskiego, rozrost łechtaczki, zaburzenia miesiaczkowania, zanik miesiączki, nadmierny rozrost mięśni, zdrobnienie i zanik gruczołów piersiowych, utrata kobiecych rysów twarzy, pogrubienie głosu.

Objawy są rozmaicie nasilone, zależnie od stopnia nadczynnosci kory nadnerczy. Zarówno chłopcy jak i dziewczęta pomimo wykształcenia II i III-rzędowych cech płciowych nie są zdolni do rozrodu. Wrodzona nadczynnosć strefy siatkowatej kory nadnerczy nosi nazwę zespołu nadnerczowo-płciowego (dziedziczony jako cecha recesywna).

Lekki nadmiar DHEA w wieku młodzieńczym objawia się u płci żeńskiej trądzikiem, małymi piersiami, nadmiernym owłosieniem ciała (przy równoczesnym skąpym owłosieniu głowy), zaburzeniami miesiączkowymi, bolesnymi miesiączkami lub zatrzymaniem miesiączki.

W prawidłowych warunkach u kobiet, nadnercza wytwarzają do 23 mg DHEA a u mężczyzn do 50 mg DHEA. Strefa siatkowata wytwarza również androstendion, zaliczny do hormonów androgennych.

DHEA jest potrzebnym hormonem, bowiem w prawidłowych stężeniach pozytywnie działa na psychikę, zdolności intelektualne, popęd płciowy, rozwój kośćca, zapobiega utracie wapnia z kości, zapewnia prawidłowy wzrost tkanki mięśniowej.

DHEA może być przekształcany w estrogeny, testosteron i progesteron.

Poziom DHEA jest najwyższy w organizmie około 25-go roku życia a następnie stopniowo obniża się. W wieku 60-ciu lat osiąga co najwyżej 1/3 poziom 25-cio latka. Stopniowy spadek poziomu DHEA pozostaje w wyraźnym związku z wiekiem, podobnie jak występowanie takich chorób jak rak, choroba Altzheimera, choroby układu krążenia i cukrzyca. Postępujący z wiekiem rozwój tkanki tłuszczowej i spadek odporności immunologicznej organizmu jest również związany ze spadkiem poziomu DHEA. Mózgowie zawiera 6 razy więcej DHEA niż inne organy. Ciągły stres powoduje znaczne obniżenie DHEA przy jednoczesnym wzroście poziomu kortyzolu - hormonu stresu. Obniżenie poziomu DHEA w starzejącym się mózgu może spowodować względną przewagę kortyzolu. Pacjenci cierpiący na jadłowstręt psychiczny i ciężką depresję mają niski poziom DHEA w porównaniu z kortyzolem.

Stany związane z obniżonym poziomem DHEA :

1. Zmniejszenie odporności na stres

2. Osteoporoza. Im niższy poziom DHEA u kobiety tym niższe uwapnienie kości i większe ryzyko osteoporozy.

3. Choroba Altzheimera

4. Przedwczesne procesy starzenia

5. Nadciśnienie tętnicze

6. Otyłość. Uzupełnianie niedoborów DHEA w znaczny sposób zmniejszyło otyłość wzmacniając jednocześnie mięśnie i to bez restrykcji dietetycznych. Wydaje się, że DHEA blokuje enzymy odpowiedzialne za odkładanie się tłuszczu. Zwiększa również efektywność działania hormonów tarczycy i podwyższa poziom metabolizmu organizmu.

7. Choroby serca. Poziom DHEA u osób z chorobą wieńcową jest znacznie niższy niż u zdrowych.

8. Osłabienie potencji u mężczyzn

9. Obniżenie wydolności psychicznej i fizycznej

10. Depresja

11. Choroby autoimmunologiczne

12. Nadmiar cholesterolu we krwi. Uzupełnianie DHEA może obniżyć frakcję LDL nawet o 18 %.

13. Cukrzyca. DHEA zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę i tym samym obniża zapotrzebowanie na ten hormon.

 

Obecnie w aptekach są dostępne preparaty DHEA (np. Biosteron, którego cena waha się od 20 do 40 zł, zależnie od postaci preparatu). Dawka dla kobiet waha się w granicach 10-25 mg, dla mężczyzn 25-50 mg. Terapię uzupełniającą rozpoczyna się od dawki 5 mg/dobę przez tydzień, potem zwiększamy dawkę o dalsze 5 mg/dobę przez kolejne tygodnie (kobiety). U mężczyzn terapię zaczynamy od dawki 10 mg/dobę.

 


Dehydroepiandrosteron jest prohormonem do syntezy testosteronu i androstendionu